Het belangrijkste in het kort
- Vanaf juli 2027 creëert de AMLR een uniform regelgevingskader voor witwaspreventie in alle EU-lidstaten en vervangt zij veel nationale uitzonderingsregelingen.
- Digitale identiteiten komen centraal te staan in de identificatie, met name nationale eID’s, de EUDI-Wallet en Qualified Trust Services (QTS).
- Bedrijven profiteren van gestandaardiseerde processen, lagere kosten en betere schaalbaarheid, terwijl consumenten profiteren van snellere en eenvoudigere identificatieprocedures.
Inhoudsopgave
Van GwG naar AMLR
Van lappendeken naar Europees regelgevingskader
Tot nu toe is de Europese bestrijding van witwassen gebaseerd op richtlijnen. Die geven weliswaar doelen voor, maar moeten door elke lidstaat in nationaal recht worden omgezet. Het gevolg: 27 verschillende interpretaties en implementaties. Wat in Duitsland als rechtsconforme identificatie geldt, kan aanzienlijk afwijken van de vereisten in Frankrijk, Spanje of Italië. Voor internationaal opererende banken en financiële dienstverleners betekende dit tot nu toe hoge kosten, complexe processen en afzonderlijke onboardingtrajecten voor elke markt. Met de AMLR komt er een einde aan dit model. Als verordening geldt zij rechtstreeks in alle EU-lidstaten en is geen nationale omzetting meer nodig. De speelruimte voor uiteenlopende interpretaties wordt daardoor aanzienlijk verkleind.
De AMLR definieert voor het eerst duidelijk welke digitale procedures in de toekomst zijn toegestaan voor identificatie in het kader van witwaspreventie.
Centraal staan drie Europa-breed erkende methoden:
- Nationale elektronische identiteiten (eID): Door de overheid uitgegeven digitale identiteiten met een betrouwbaarheidsniveau “substantieel” of “hoog”.
- De European Digital Identity Wallet (EUDI-Wallet): Uiterlijk eind 2026 moet elke lidstaat een EUDI-Wallet beschikbaar stellen. Burgers kunnen daarmee in de toekomst digitale identiteitsbewijzen Europa-breed gebruiken.
- Qualified Trust Services (QTS): Hieronder vallen met name Qualified Electronic Signatures (QES) en Qualified Electronic Attestations of Attributes (QEAA), die door gekwalificeerde vertrouwensdienstverleners worden aangeboden.
Documentgebaseerde procedures blijven weliswaar mogelijk, mits zij voldoen aan de vereisten van de ETSI-norm 119 461. De regulatoire koers is echter duidelijk: de EU zet in op digitale, interoperabele en eIDAS-conforme identiteiten.
Daarom is de AMLR bijzonder relevant voor Duitsland
Nauwelijks een Europees land heeft digitale identificatie voor witwasrechtelijke doeleinden zo strikt gereguleerd als Duitsland. De Duitse Geldwäschegesetz (GwG) stond tot nu toe in wezen vier vormen van identificatie op afstand toe:
- Persoonlijke identificatie, bijvoorbeeld in het filiaal of via PostIdent
- Video-Ident via een live videogesprek met getrainde medewerkers
- Gebruik van de online-identiteitsfunctie (eID)
- Gekwalificeerde elektronische handtekening in combinatie met een referentieoverschrijving
Vooral de eisen aan Video-Ident hebben de markt jarenlang bepaald. Volgens de voorschriften van de BaFin moest de identiteitscontrole in realtime door speciaal getrainde medewerkers worden uitgevoerd. Volledig geautomatiseerde procedures of AI-gestuurde identiteitscontroles werden voor door het GwG gereguleerde use-cases niet als gelijkwaardig alternatief erkend. Daardoor ontstond een paradox: terwijl moderne technologieën in andere Europese landen al voor gereguleerde identificaties waren toegestaan, bleef de Duitse markt grotendeels aangewezen op handmatige Video-Ident-procedures. De daaruit voortvloeiende consequenties waren duidelijk: aanzienlijk hogere proceskosten, beperkte schaalbaarheid, langere doorlooptijden en vaak een minder goede user experience.
Wat er verandert met de AMLR
Conclusie
De AMLR is veel meer dan een verdere regulatoire aanpassing. Zij markeert de overgang van nationale identiteitsmodellen naar een Europees digitaal identiteits-ecosysteem. Voor ondernemingen betekent dit minder regulatoire fragmentatie en meer schaalbaarheid. Voor consumenten opent zich het perspectief op eenvoudigere, snellere en consistentere identificatieprocessen binnen de gehele Europese Unie.
Met name voor Duitsland zou de AMLR een langverwachte verandering kunnen inluiden: weg van kostbare, handmatige Video-Ident-processen en richting moderne, geautomatiseerde en Europa-breed erkende digitale identiteitsoplossingen.
